Ustanak u Egiptu: IZA ARAPSKOG ZIDA

Nakon samospaljivanja tunižanskog piljara Muhameda Buazizija raširio se narodni bunt pred kojim je predsednik Tunisa Ben Ali pobegao noću, kao razbojnik. Zatim je vatra narodne revolucije zapalila i susedni Egipat, kao i brojne druge arapske zemlje u kojima već decenijama vladaju nedemokratski režimi koji su u većoj ili manjoj meri američki saveznici.

Prostestima na ulicama Kaira i drugih egipatskih gradova koje u živom prenosu prate svetske televizijske mreće prethodila su brojna, sad već zaboravljena egipatska samospaljivanja koja su mule sa džamija u svakoj od pet devnih molitvi danima osuđivali kao suprotnost islamskom učenju.

U međuvremenu, širom Egipta je buknuo protest koji iz dana u dan postaje sve nadrealniji – demonstranti i simpatizeri režima se sa kamenicama tuku među sobom, protest jednako bukti i na Tviteru i na Fejsbuku, režim Hosni Mubaraka raži sve bledđu podršku SAD, dok po stvarnim trgovima niču barikade, vojska iščekuje naređenje da puca, nemiri zahvataju Jemen i Alžir, a ceo svet nestrpljivo očekuje rasplet.

Sasvim neočekivano, Egipat je prelomna tačka istorije koja dolazi. Kako će se okončati ustanak u zemlji faraona? Da li će to biti početak rušenja tiranija širom arapskog sveta? Ili, zapravo, dolazi doba veće domininacije šerijatskih država? Slede četiri moguća scenarija o kojima ovih dana govore analitičari i poznavaoci Bliskog istoka.

SCENARIO PRVI

Nakon višednevnih demonstracija, snaga protesta se gasi, međusobne netrpeljivosti vođa opozicije i organizatora postaju sve veće, kontrmitinzi i zahtevi da se uspostavi normalan život sve su intenzivniji, a brutalnost policije u izdvojenim incidentima unosi strah. Sve liči na brojne osujećene proteste protuv režima Slobodana Miloševića. Nakon prih nestabilnih meseci, Hosni Mubarak preživljava i ostaje na vlasti do prvih sledećih izbora, kad ga u mirnoj tranziciji nasleđuje lide koji kao i on dolazi iz vojnog vrha.


SCENARIO DRUGI

Revolucija nastavlja da teče bez ijednog vodećeg lidera. Nekadašnji ugledni lider IAEA, nepolitčki kandidat Muhamed el Baradej ne uspeva d aokupi jedinstveni front i Egipat tone u haos. Sa nedeljama i mesecima, režim postaje sve slabiji, ekonomija je paralisana, a subordinacija u vojsci i polciji je sve manja.

Vlast se pretvara u anarhiju. Hosni Mubarak podnosi ostavku, ali to gotovo više niko ne primećuju u stalnim sukobima koji parališu svaki demokratski napredak. Protesti prerastaju u haos. Nakon više meseci, radikalni pokret Muslimanske braće postaje sve jači.

Njihov program islamskog preporoda dobija svenarodnu podršku. Nakon velikog okupljanja, nalik na onaj koji se u Iranu dogodio u jesen 1979. posle pada šaha Reze Pahlavija, Muslimanska braća preuzimaju vlast u Egiptu. Radikalni teror u godinama koje dolaze menjaju stil života, a vlast postaje moćan neprijatelj Zapada.

Nakon Egipta, u simultanim procesima, Izrael se nalazi u nezavidnoj poziciji. Kratki ratovi vode kao opštem sukobu, a Zapad je pred iskušenjem da li da reaguje ili da trajno izgubi svaki uticaj na prostoru Bliskog Istoka.


SCENARIO TREĆI

Vlast kako protesti odmiču sve više gubi američku podršku, a strpljenje Zapada je sve manje. Na kraju, u nastupu paraonije pred demonstrantima, vojna oligarhija smenjuje Hosnija Mubaraka, a na njegovo mesto dolazi Mohamed Tantavi ili neko drugi iz generalštaba – neko ko naređuje krvavi obračun sa demonstrantima. Na trgu Tahir dolazi do krvoprolića – tenkovi gaze i ubijaju demonstrante. Vodeći ljudi opozicije se hapse i streljaju. Egipatski pokret za promene i svi slični pokreti se proglašava terorističkom organizacijom, ukidaju se internet slobode i pravo na okupljanje. Državna televizija emituje priloge o zaveri, stranim špjunima i izdaji.

SAD i gotovo sve zemlje se distanciraju od Egipta i nove vlasti. Situacija na Bliskom istoku postaje mučna. Sa godinama koje dolaze, ekonomski oslabljeni Egipat postaje zemlja mračne represije. Međutim, mada tiranska i neprijateljski prema Zapadu, Egipat je sekularna država i poput Iraka Sadama Huseina neprijatelj šerijatskim društvima sa kojima često dolazi u sukob.


SCENARIO ČETVRTI

Režim gubi kontrolu kako protesti ulaze u drugi mesec, a SAD se sve više distanciraju od Hosnija Mubaraka. Vojska otvoreno staje na stranu demonstranata, da bi nakon većih obračuna, kontrolu nad zemljom preuzela privremena vlada. Mubarak se povlači bilo begom, ili odlaskom u zatočeništvo.

Pripremaju se opšti izbori na kojima vlast osvaja Egipatski pokret za promene ili neko nalik na lidera IAEA i dobitnika Nobelove nagrade za mir Muhameda el Baradeja. Kao jedna od deset najbrže rastućih ekonomija, Egipat je na putu demokratskog oporavka, ali mnogo toga se mora učiniti. Kako god, SAD čine ustupke kako bi sačuvali dragocenog saveznika.

U međuvremenu, na sličan način kupuju lojalnost kako se narodne revolucije šire arapskim svetom. Doskorašnji tirani, koji nemaju moćnu Ameriku više iza leđa, gube vlast jedan za drugim. Bliski istok se konačno pretvara u racionalnog partnera Evropi i SAD.

M.N.


Objavile: Male novine | 3. 02. 2011.

Posaljite komentar


1 × four =